Deze infographic van de Kennisrotonde is gemaakt voor het voortgezet onderwijs. Veel van de inzichten gelden ook voor kinderen in het primair onderwijs. We vertalen ze hieronder naar praktische tips voor een doelgericht ingericht basisschoollokaal.
1. Gebruik kleur met mate
Een volledig wit en kaal lokaal is niet automatisch de beste rustige leeromgeving. Tegelijkertijd kan een lokaal vol sterke kleuren en visuele accenten juist te veel aandacht opeisen. Voor basisschoollokalen lijkt een lichte, rustige basis met gerichte kleuraccenten een goede middenweg.
Praktisch
- Kies voor lichte, rustige basiskleuren.
- Voorkom dat het lokaal steriel wit wordt.
- Voeg op enkele plekken bewust kleur toe.
- Gebruik kleur bijvoorbeeld om te ordenen, accentueren of zones herkenbaar te maken.
- Kijk naar het totaalbeeld: muren, meubels, bakken, posters en labels vormen samen één omgeving.
2. Kijk kritisch naar wat er aan de muur hangt
Een gezellig lokaal hoeft geen vol lokaal te zijn. Vooral jonge kinderen laten zich gemakkelijk afleiden door informatie die op dat moment niets met hun taak te maken heeft. Dat betekent niet dat muren leeg moeten blijven. Wel dat het helpt om bewust te kiezen wat je laat zien. Niet kaal en niet vol, maar doelgericht.
Praktisch
- Heeft wat er hangt op dit moment een functie?
- Haal informatie weg die niet meer wordt gebruikt.
- Wissel materialen mee met wat er geleerd wordt.
- Houd de omgeving rond het instructiebord relatief rustig.
- Groepeer informatie in plaats van iedere vrije plek te vullen.
3. Geef groen een plek
Planten, uitzicht op groen en de buitenomgeving kunnen bijdragen aan een prettige leer-omgeving. Daarvoor hoeft het lokaal niet ineens in een binnentuin te veranderen.
Praktisch
- Een paar planten kunnen al iets toevoegen.
- Houd uitzicht naar buiten waar mogelijk vrij.
- Benut ook schoolplein en buitenomgeving.
- Zorg dat ook groen geen nieuwe bron van visuele drukte wordt.
4. Beperk onnodig geluid
Kinderen moeten de leerkracht goed kunnen verstaan. Pratende leerlingen, schuivende stoelen, geluid vanaf de gang of een zoemende installatie kunnen daar behoorlijk bij storen. Vooral jonge kinderen zijn gevoelig voor achtergrondgeluid.
Praktisch
- Luister eens bewust naar welke geluiden voortdurend aanwezig zijn.
- Maak heldere routines voor stemgebruik, lopen en het pakken van materialen.
- Geef leerlingen die minder goed horen een gunstige plek.
5. Gebruik licht slim
Daglicht is prettig, maar veel licht is niet automatisch goed licht. Fel zonlicht, schittering op het digibord of juist een donkere werkplek kunnen het leren in de weg zitten.
Praktisch
- Benut daglicht waar dat kan.
- Controleer vanaf verschillende leerlingplekken of het bord goed zichtbaar is.
- Voorkom hinderlijk tegenlicht en schittering.
- Zorg voor voldoende licht op werkplekken.
6. Houd het lokaal fris
Een warm en benauwd lokaal helpt niet om de aandacht erbij te houden. Voor een klaslokaal is ongeveer 20–22 °C een goede richtwaarde. Vooral oplopende warmte gedurende de dag is iets om alert op te zijn.
Praktisch
- Houd temperatuur en CO₂-waarde in de gaten.
- Ventileer gedurende de hele schooldag.
- Gebruik zonwering voordat het lokaal sterk opwarmt.
- Benut pauzes om extra te luchten.
Een hoge CO₂-waarde is vooral een signaal dat er onvoldoende frisse lucht binnen-komt.
beKijk het eens door de ogen van een leerling
Ga eens op een leerlingstoel zitten en kijk en luister om je heen. Kan ik de leerkracht goed zien en verstaan? Is het hier fris? Is duidelijk waar ik mijn aandacht op moet richten? En kan ik hier rustig werken? Bij doelgericht onderwijs denken we vooral aan leerdoelen, instructie, oefening en feedback. Maar ook het lokaal kan het leren ondersteunen. Soms door iets toe te voegen. En soms juist door iets weg te halen, te verplaatsen of rustiger te maken.
Niet alles heb je zelf in de hand
Sommige omstandigheden vragen om meer dan wat je als leerkracht zelf kunt aanpassen. Denk aan tekortkomingen in de akoestiek, ventilatie, lichtregulering of temperatuurregeling. Maak zulke punten bespreekbaar in het team en bij de schoolleiding, zodat ook op school- of gebouwniveau naar oplossingen kan worden gekeken.
https://www.kennisrotonde.nl/vraag-en-antwoord/effect-klaslokaalkenmerken
